Speel Goed

Het meeste speelgoed is vrij goedkoop. Het wordt gefabriceerd in diverse lagelonenlanden en vervaardigd door machines of met handwerk in immense hoeveelheden. Er is een ongelofelijk grote keus en je kunt het zo gek niet verzinnen of er bestaat een speelgoeduitvoering van. Tegenwoordig is er ook heel geavanceerd speelgoed, want batterijen kunnen veel in beweging zetten. Van vliegtuigjes die echt rondcirkelen boven het huis tot kinderkeukentjes met flakkerende ledlamp-gasstellen. Kinderkamers en ‘opbergmeubelen’ staan er vol mee. Dan is de vraag: wordt er – met dat enorme aanbod – nu ook beter en meer gespeeld?

Waarom spelen kinderen eigenlijk? De meeste ouders kunnen op die vraag waarschijnlijk wel antwoorden: het kind oefent voor het echte leven als het groot is. Het spel is nog ‘nep’, zonder echte consequenties en eindeloos kan het kind dezelfde situaties nadoen, opnieuw uitvoeren en oefenen tot het genoeg zelfvertrouwen, kennis en kunde heeft om de Grote Wereld te betreden. Maar dat gebeurt niet van de ene op de andere dag. Elk kind maakt een massa fases door en heeft dan behoefte aan materiaal dat het proces kan ondersteunen. En dan moet je als ouders op zoek naar goed speelgoed dat een kindertijd lang leuk blijft…

Ontwikkeling in het spel

Een jonge baby van een paar maanden ligt op zijn rug in de box te spelen. Hij kan zich nog niet omdraaien, heeft nog geen scherp zicht, geen taal tot zijn beschikking en toch speelt het overduidelijk. Hij heeft een klein knuffeltje en legt dat – schijnbaar willekeurig – over zijn gezicht, lacht, trekt het weer weg om alles kris-kras doorelkaar nog vaak te herhalen. Af en toe een enthousiast gekraai, verder is het vrij rustig.

Als een baby ouder wordt, worden de mogelijkheden als vanzelf groter: van een heel primaire beweging komt er langzamerhand meer richting in het spel. Het kind draait zich om, oefent zijn armen en benen en kijkt al wat verder rond door de directe omgeving. Langzamerhand kan het gericht iets oppakken, bekijken, proeven en aandacht vragen van zijn verzorgers.

En dan komt de fase van het eerste speelgoed: iets dat geluid maakt is altijd mooi. De ouderwetse rammelaar blijft iets prachtigs. Een klein, rinkelend belletje in een zachte bal of knuffel doet het ook goed. Het moet veilig zijn om op te kauwen, want een klein kind onderzoekt met al zijn zintuigen.

Wat kies je?

Alles wat je kind in zijn eerste levensjaren tegenkomt, vormt zijn referentiekader voor het leven. Hij leert er de wereld door kennen. Daarom is het tegenwoordig moeilijker dan vroeger om iets te vinden dat een goed referentiekader kan vormen, want het meeste speelgoed is niet echt meer een voorbereiding op het echte leven.

Plastic

Plastic is de norm geworden. Maar plastic ademt niet, neemt geen temperatuur aan, heeft geen natuurlijk gewicht, geen kleur van zichzelf. Kortom: alles aan plastic speelgoed is kunstmatig: nep. Natuurlijk is er veel plastic in de wereld en moet je kind plastic ook leren kennen. Maar niet alleen maar plastic. En bovendien komt er in een kinderleven voldoende plastic voorbij zonder dat ook nog al het speelgoed (en alle kleding…!) ervan is gemaakt.

Het echte levende materiaal

Hoe anders voelt het blok van hout in vergelijking tot het legoblokje. Hout heeft gewicht en kleur van zichzelf. Geschilderd hout kan ook mooi zijn, maar de structuur en de temperatuur geven je een wezenlijk ander gevoel. Als een houten blokkentoren omvalt, valt er echt iets! BOEM! Een hard geluid! Schrik. En dan: plezier! Nog een keer! Plastic kan die beleving niet op die manier geven. Ongeschilderde houten blokken in verschillende vormen en maten prikkelen de fantasie; want er zit nog geen functie aan vast. Het houten blok kan een boom zijn, of een paardje dat galloppeert, of een auto of een huis. Dat gaat dus veel minder snel vervelen, want het is zogezegd multifunctioneel.

Ook multifunctioneel zijn lappen. Eenvoudige, oude lakens of tafelkleden kunnen al dienst doen als tentdoek, verkleedmantel, een blauwe lap wordt de zee of een rivier of hij wordt op de grond gedrapeerd als ‘de grens’ waar je niet overheen mag… Kinderen worden met dit soort materiaal uitgedaagd om hun fantasie aan het werk te zetten; ze worden creatief en vindingrijk en inspireren elkaar tot nieuwe ontdekkingen.

Cadeautje!

Om de juiste keuzes te maken voor je kindje moet je stevig in je schoenen staan. Het begint soms al voor de geboorte van je spruit en krijgt een hoogtepunt in de kraamweken en later op elke verjaardag, jarenlang: familie, vrienden en kennissen overladen je met allerhande speeltjes en speelgoed, in alle soorten en maten, van verschillende materialen en van verschillende kwaliteit. Ben je overal even blij mee?

Vriendelijk bedanken

Het is een heikel punt, maar jij bent als ouder degene die beslist wat goed is voor je kind. Met andere woorden: goedbedoelde, maar ongewenste cadeaus moet je niet aan je kind opdringen als het jou tegenstaat. Voorkomen is beter dan genezen, dus het is het allerbeste om vooraf te proberen duidelijk aan te geven wat wel en niet welkom is. Tegenwoordig kun je gemakkelijk een online wensenlijstje maken waaruit je bezoek iets kan uitzoeken. Ze weten dan zeker dat je blij bent met het gegeven cadeau, want je hebt het zelf uitgezocht. Maar het geeft weinig vrijheid aan de gever, wat sommigen echt jammer vinden.

Hoe kun je het nog op een andere manier vriendelijk en tactisch aanpakken zonder aan duidelijkheid in te boeten? Je kunt bijvoorbeeld op een uitnodiging zetten: wij hopen onze Ostheimer-figuurtjes-verzameling nog wat aan te vullen! Of: Wij zijn blij met teken- en schilderspullen! Of: zoek iets leuks uit van hout! Of: wij willen liever geen plastic speelgoed. Bij onze volgende uitnodiging staat: Wij zoeken speellappen! Katoen of fluweel of flanel, van klein tot groot in 1 mooie kleur, Vast Dankjewel!

Overdaad Schaadt

Dan is er nog de vraag over hoeveel je aanbiedt. Leg je de box tot de rand toe gevuld zodat het kind elke seconde van de dag iets anders kan kiezen? Nee, natuurlijk niet. Het spreekwoord zegt het al: een kinderhand is snel gevuld. Mijn tip zou zijn: hou dat zo lang mogelijk zo!

Zeker in de eerste maanden heeft een klein baby’tje nog niet zo’n behoefte aan speelgoed. Het heeft er genoeg aan dat hij kan slapen en eten en op zijn knuistjes kan sabbelen. Dat zijn al genoeg indrukken, die eerste tijd. Biedt je veel meer aan (of wordt je kind aan veel andere indrukken blootgesteld door oudere kinderen, televisie in de kamer of harde muziek) dan merk je algauw dat je kindje dat niet kan verwerken. Het zal misschien steeds maar kort slapen, onrustig zijn en veel huilen. Dan is het zaak om voor een rustiger plekje te zorgen waar je kleintje geen last heeft van al die prikkels.

Een paar maanden later is het goed om een paar weken lang een speeltje uit te kiezen dat je kindje kan pakken en ook zelf weer weg kan leggen. Bijvoorbeeld een rammelaar of een klein popje. Vergewis je ervan dat het een veilig speeltje is (geen kleine kralen, geen touwtje eraan dat om het polsje gedraaid zou kunnen worden!). Laat het voor die tijd bij dat ene speeltje en weersta de verleiding om je ‘ermee te bemoeien’. Laat je kind zijn eigen gang gaan.

Helpen door niet te helpen

Observeer je kindje als het zijn speeltje ‘kwijt’ is en sta niet meteen op om het hem terug te geven tenzij het misschien echt uit de box is gevallen. Je kind kan nu zelf proberen om het terug te pakken en zal dat ook doen als het merkt dat jij dat niet direct doet. Realiseer je goed dat je kind heel snel leert: als jij dit kleine ‘probleem’ direct voor hem oplost, zal het een volgende keer wachten tot jij het doet en nog een volgende keer huilen tot jij het hebt opgelost. Dat kan een levenslang patroon worden! Maar als je kind nu al ontdekt dat hij het – zij het misschien met wat moeite – zelf kan oplossen, dan heb je hem daarmee al een heel stuk zelfvertrouwen en zelfredzaamheid bijgebracht!

Op ontdekkingsreis

Hoe groter je kind wordt, hoe meer hij ontdekt. Langzamerhand leg je er nog eens wat bij in de box, verwissel je eens wat, haal je iets weg waarop je kind ‘uitgekeken’ lijkt. Als je kindje de box uit kan en via de vloer de kamer gaat verkennen, is het van belang dat je niet steeds ;nee, dat mag niet’ hoeft te zeggen. Dat moet toch wel af en toe, maar probeer het te voorkomen door eerst eens zelf op babyhoogte in je kamer rond te kijken. Wat kan je kleintje allemaal tegenkomen?

Afblijven!

De boekenkast is zoiets aanlokkelijks. Maak de onderste planken leeg. Leg er wat speelgoed in, maar niet te veel. Als het een open kast met losse planken is, kun je het beste ook de losse planken eruit halen: kleintjes zijn sterker dan je denkt en voor je het weet heeft je spruit een plank over zich heen getrokken en de plankendragertjes doorgeslikt…

Lage salontafeltjes met afstandsbedieningen en tijdschriften onderin zijn ook erg leuk… Berg alles wat niet geschikt is om in je mond te stoppen weg op een veilige plaats. Vraag een handige klusser om plankjes en kastjes te maken boven kinderhoogte voor deze spullen en ook voor je televisie en stereo-installatie, je cd’s en filmcollectie.

Veel mensen hebben een open keuken. Zorg dat in de lage kastjes allemaal onschuldige dingen zitten: pannen, plastic en houten schalen (geen glas!), bakvormen, snijplanken, schoonmaakemmers, schuursponsjes en een veger en blik kunnen geen kwaad. Schoonmaakmiddelen zet je natuurlijk wel in een bovenkastje of je zorgt voor goede deurklemmetjes die handige peutervingertjes niet open krijgen. Denk nu vast na over de komende 2, 3 jaar, dan hoef je niet steeds achter de feiten en ontwikkelingen van je kind aan te lopen.

Wij hebben een laag kastje helemaal leeg gemaakt. Het is een van de favoriete speelplekjes; onze kinderen kruipen erin en spelen kiekeboe bij het deurtje. Als je de ruimte hebt, is het ontzettend leuk, zowel voor jou als voor je kroost. Het dubbele kastje onder de gootsteen is ook makkelijk leeg: er staan twee emmers met wat schoonmaakgereedschap en een wasmand met schoonmaakdoekjes en slabbetjes. Dat trekken de kinderen er zelf uit en dan is dat een extra groot huisje waar 3 peuters tegelijk in kunnen spelen.

Een leeg keukenkastje

Ontspan…

Op die manier hoef ik bijna nooit in te grijpen. We hebben ervoor gezorgd dat alles waar de kleintjes bij kunnen veilig is en in een mum van tijd weer opgeruimd kan zijn. Zij kunnen hun gang gaan en ik kan ook even naar de wc als ik wil, zonder me zorgen te maken over hun veiligheid of mijn kostbare of risicovolle spullen.

Spelen is goed

Kinderen hebben hun spel nodig. Daaraan oefenen ze het leven, daarmee leren ze de wereld en zichzelf kennen. Als ouder en opvoeder zijn wij volwassenen verantwoordelijk voor de voorwaarden; dat het veilig kan en met de goede materialen. Maar het spelen zelf, dat is van de kinderen. We mogen kijken en observeren, soms een idee aandragen of een duwtje in de goede richting geven. Geniet van dat wat er te zien valt en pas de voorwaarden zo nodig aan. Zorg dat je kind kan spelen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s