De Macht en de Kracht der gewoonte

De Macht der gewoonte… wat kan dat lastig zijn! Het beneemt je je keuzevrijheid en het schakelt je bewustzijn uit. Maar het kan ook heel prettig zijn: voor je het weet, heb je slapend je tanden gepoetst en je aangekleed, een boterham gesmeerd en koffie gezet en ineens zit je met de krant aan de ontbijttafel. Best prettig dat je daar niet over na hoeft te denken als je net uit de diepste droomwereld komt geslenterd. En dat is nou de Kracht der gewoonte!

Automatisme                                                                                                                              We kennen allemaal het fenomeen dat je een gewoonte hebt die je af wilt leren: weer vergeten op tijd op te ruimen (de berg troep is niet te overzien en zeer demotiverend) of toch nog een vervent roker ondanks de goede voornemens… Vervelend, niet nodig en soms zelfs slecht voor je. Maar we weten ook allemaal dat het afleren van zo’n gewoonte niet vanzelf gaat. Het kost tijd, energie en discipline en het duurt dan soms wel een maand voor je er werkelijk vanaf bent. Het is alsof je diep van binnen nog een klein, dwars kind in je hebt dat er gewoon geen zin in heeft. En maar al te vaak wint dat kleine drammertje het van de grote, idealistische volwassene. Niet voor niks is de wereld vergeven van de professionele opruimdiensten en nicotinepleisters. We zijn snel ergens in vervallen en vinden het zo moeilijk om ons op eigen kracht weer te bevrijden. Dat is de Macht der gewoonte…

Iets nieuws kost kracht                                                                                                         Met kinderen is het al net zo: slechte gewoontes zitten er zomaar in gebakken en je realiseert het je pas als het al te laat is. Goede gewoontes daarentegen, ontstaan meestal niet zomaar. Als je ze van nature hebt, zijn ze je aangeleerd in vroeger tijden, als je ze niet van nature hebt, moet je er moeite voor doen. Veel moeite. Het is het waard om erover na te denken welke goede gewoontes je je kind graag mee wilt geven, want waar een gewoonte is, hoeft geen bewustzijn meer te zijn. Met andere woorden: het wordt er een stuk makkelijker van om het goed te doen. Kinderen hechten aan die dingen: Elke ochtend en avond je tanden poetsen, na het spelen het speelgoed opruimen, bij binnenkomst (zelf!) de jas aan de kapstok hangen en de schoenen netjes wegzetten en eens per dag even tot rust komen met een boek op de bank. Als je kind het nu vast leert, heeft het er een leven lang plezier van.

Hoe doe je dat?                                                                                                                      Maar hoe leer je zo’n goede gewoonte nu aan? Ten eerste moet je goed bedenken hoe de gewoonte eruit moet zien. Stel dat het gaat om het opruimen van het speelgoed. Hoe wil je dat je kind alles opruimt? Moet hij/zij echt alles netjes precies op de goede plaats terugzetten of mag het ook “ongeveer” in de kast terecht komen. Hierbij moet je bedenken dat je eigen gewoonte bepalend is als voorbeeld naar je kind. Vraag je je kind om alles exact op dezelfde plaats terug te leggen terwijl je het zelf meestal gehaast in de hoek smijt, dan is de kans van slagen zeer gering.

Goed voorbeeld doet volgen                                                                                             Wees dus realistisch, maar schroom ook niet om je eigen gewoonte desnoods te veranderen; dit is een heel goede motivatie je eigen gedrag eens kritisch onder de loep te nemen en waar nodig te verbeteren. Ook dat kost tijd, energie en discipline, maar de beloning is twee keer zo groot als je denkt aan (de toekomst van) je kind. Ten tweede moet je de gewoonte kunnen uitschrijven, samen met de andere ouder / opvoeder. Je moet het tot in detail met elkaar eens worden, want het kind kan het niet leren als de ene zus zegt en de ander zo. Bedenk een liedje, een ritueel dat erbij past en houd daaraan vast.

Overzicht                                                                                                                                     Ten derde is het een grote steun om op te schrijven op welke dag je eraan begint en op welke dag de gewoonte dan ingesleten moet zijn (duurt tenminste drie tot vier weken!). Dat geeft overzicht en maakt dat iets onmogelijks ineens haalbaar lijkt. Je kunt samen met je kind een stickertje per dag op de kalender plakken, telkens als het weer gelukt is. Zeker voor kinderen is dat een grote stimulans, maar het kan jou ook helpen! Als je iets dagelijks met elkaar oefent en je krijgt het voorelkaar om het een maand lang vol te houden, is de nieuwigheid eraf en een gewoonte aangeleerd. Dan kun je het daarna volhouden tot je erbij neervalt zonder er ooit nog moeite voor te moeten doen of je er toe te moeten zetten. En het mooie is: je kind ook!

Driedubbele winst                                                                                                                     Nu kan het zijn/haar speelgoed zelf opruimen, straks zal het zijn/haar kamer netjes houden. Nog weer later kan het als student een zegen zijn voor het studentenhuis, want de orde zit erin gebakken. En later, als vader of moeder, leert het de kinderen om het zelf ook te doen. Volautomatisch. Wat jouw worsteling wel niet voor impact kan hebben op de toekomst…! Succes!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s